Reduktor lpg

Reduktor lpg nazywany jest też czasami jako parownik lpg.  Niezależnie od tego jak to urządzenie nazwiemy to robi on zawsze to samo. Służy do zamiany gazu lpg z postaci ciekłej na postać lotną. Robi się to w ten sposób, że wykorzystuje się podstawowe prawa termodynamiki. Aby ciekły gaz lpg przeszedł w stan lotny należy dostarczyć mu energii czyli mówiąc prostym językiem trzeba go ogrzać.

Obecnie używa się prawie wyłącznie reduktory lpg przeznaczone do pracy z sekwencyjną instalacją lpg. W przeszłości popularne były reduktory tzw. elektroniczne i podciśnieniowe, które były wykorzystywane kiedy instalacja gazowa była montowana w silnikach gaźnikowych. Przykładem reduktora gazowego do pracy z silnikami gaźnikowymi jest reduktor  Lovato.

Robi się to przez ogrzanie reduktora wodą z układu chłodzenia w samochodzie. Wodę doprowadza się dwoma wężami gumowymi. Węże te są specjalnie przystosowane do pracy w wysokiej temperaturze i maja dopuszczenie do użytku w instalacjach gazowych. Węże takie są produkowane na przykład przez firmę Fagumit. Więcej o wężach do instalacji gazowych lpg przeczytasz w tym wpisie na moim blogu instalacje lpg Warszawa

Na zdjęciu w tym wpisie wodę doprowadza się do reduktora gazowego przez dwa czarne kolanka kątowe. Oczywiście węże doprowadzające wodę należy ścisnąć opaskami zaciskowymi.

Wewnątrz reduktora gazowego są wyżłobione specjalne kanały, którymi płynie gorąca woda. Kształt tych kanałów ma ogromny wpływ na skuteczne działanie parownika lpg. Chodzi zwłaszcza o utrzymywanie cały czas stałej temperatury gazu w reduktorze niezależnie od zapotrzebowania przez silnik na gaz lpg.

Duży (grubszy) mosiężny króciec służy jako wyjście gazu z reduktora lpg . Z tego króćca gaz wypływa już w postaci lotnej. Jego średnica zewnętrzna wynosi 12mm przy standardowych reduktorach obsługujących silniki o mocy do około 200KM.  Reduktory do silników dużej mocy mają średnicę wyjścia gazowego wynoszącą 16mm. Czasami reduktory gazowe maja nawet dwa wyjścia gazowe, na przykład tak zbudowany jest reduktor lpg KME Gold.

Króciec mosiężny o mniejszej średnicy służy do podłączenia wężyka gumowego doprowadzającego podciśnienie z kolektora dolotowego. Jest to konieczne żeby reduktor gazowy lpg działała prawidłowo. Z reguły wykorzystuje się wężyki silikonowe o średnicy 4mm lub 5mm. W przypadku silników z turbiną należy używać węży zbrojonych ze specjalnym oplotem. Tego typu węże gumowe również produkuje Fagumit.

Jak spojrzysz na zdjęcie to na samej górze reduktora gazowego zobaczysz mosiężną śrubę z wycięciem na śrubokręt. Ta śruba służy do regulacji ciśnienia gazu wychodzącego z reduktora. Z reguły ciśnienie można regulować w przedziale 0.8-1.5[Bar]. Nie należy bez potrzeby kręcić tą śrubą !!!. Jeżeli tak zrobisz to rozregulujesz całą instalację gazową w samochodzie. Bedzie potrzebna nowa regulacja instalacji gazowej.

Parowniki gazowe mają czasami zintegrowane elektrozawór gazowy a czasami jest on osobnym elementem. Na zdjęciu na górze tego wpisu widzisz przykład jak wygląda parownik gazowy z podłączonym zewnętrznym elektrozaworem gazowym.  Tak samo jest w takich reduktorach lpg jak KME Silver albo KME Tur. Zintegrowany elektrozawór gazowy lpg znajdziesz na przykład w takich reduktorach lpg jak Alaska albo parownik Arctic lub Shark 1200 lub Shark 1500.

parowniki lpg są robione z różnych stopów Aluminium. Są albo odlewane z formy jak ten pokazany na górze strony albo są robione z wykorzystaniem obrabiarek CNC, takim reduktorem jest na przykład KME Gold GT.

Świece zapłonowe do gazu

Wiele problemów podczas eksploatacji instalacji gazowej lpg sprawia układ zapłonowy. Zwłaszcza dotyczy to przewodów wysokiego napięcia i świec zapłonowych.

Instalacja gazowa jest bardzo czuła na działanie układu wysokiego napięcia WN w samochodzie.  Dotyczy to nie tylko świec zapłonowych ale także przewodów wysokiego napięcia oraz cewek wysokiego napięcia lub modułów zapłonowych jeżeli samochód jest w taki wyposażony. Dlatego warto odwiedzić dobry  serwis lpg Warszawa żeby sprawdzić stan układu wysokiego napięcia w samochodzie. Szczególną uwagę warto zwrócić na stan świec zapłonowych.

Zapłon mieszanki gazowo-powietrznej wymaga większej energii iskry  niż ma to miejsce w przypadku zapłonu mieszanki benzyna-powietrze. Aby energia iskry zapłonowej była wystarczająca trzeba zadbać o prawidłowe działanie cewek WN. To co można zrobić żeby instalacja gazowa działała prawidłowo w przypadku kłopotów z zapłonem to zmniejszenie przerwy między elektrodami w świecy zapłonowej.

Z reguły wystarczy zmniejszenie przerwy miedzy elektrodami o 0,2mm. Dotyczy to klasycznych świec zapłonowych. Nie należy zmniejszać przerwy w przypadku świec platynowych czy irydowych. Wynika  to z tego, że w takich świecach elektroda środkowa jest bardzo cienka i bardzo łatwo ją uszkodzić.

Świece zapłonowe powinny być wymieniane mniej więcej co 15-20 tysięcy km.  Najczęstsze objawy wskazujące, że instalacja gazowa zaczyna szwankować z powodu układu zapłonowego to delikatne falowanie obrotów na biegu jałowym. Inny objaw to występowanie przerywania, poszarpywania  podczas jazdy w pewnym przedziale obrotów silnika.  Na przykład czujesz, że w przedziale np. 2500-3500 obrotów silnik poszarpuje. Poniżej i powyżej tego przedziału silnik pracuje bez żadnych niedomagań.

Instalacje gazowe wymagają żeby używać świece zapłonowe z jedną elektrodą.  Jednoelektrodowe świece zapłonowe zapewniają lepszą jakość zapłonu mieszanki w cylindrze silnika niż wtedy kiedy świeca zapłonowa na 2 lub 3 elektrody.

Warto sprawdzać jak wygląda świeca zapłonowa od czasu do czasu.  Na zdjęciu powyżej widać zużyte świece zapłonowe. Po pierwsze widać że elektroda zewnętrza na mocno zapopielona. Widać na niej zebrany duży nagar. Powstaje on kiedy używany jest słabej jakości ojej silnikowy albo olej jest zbyt rzadko zmieniany.

Na koniec opiszę ciekawą usterką jak pojawiła się w Toyocie Auris. Po przejechaniu około 1000km samochód zaczynał pracować na 3 cylindrach.  Zarówno na gazie jak i na benzynie.  Kiedy samochód postał trochę z wyłączonym silnikiem to po ponownym zapaleniu silnika silnika pracował na wszystkich czterech cylindrach na gazie i na benzynie. Po pewnym czasie cała sytuacja powtarzała się od nowa.

Okazało się, że uszkodzony był moduł zapłonowy na jednym z cylindrów. Nowy oryginalny moduł zapłonowy w salonie Toyoty kosztował ponad 500zł.  Używany moduł znaleziony przez internet udało się kupić za 25zł !!!

Jeżeli masz instalację gazową i chcesz wiedzieć jakie świece zapłonowe dobrze sprawdzają się z instalacją gazową to podpowiem Ci co warto kupić a jakich świece  nie kupować.

Dobre świece zapłonowe do gazu :

  • Iskra Gaz Super
  • NGK V-line produkowane w Japonii
  • Brisk Silver
  • Champion
  • Denso

Złe świece zapłonowe do gazu , nie kupuj ich :

  • Bosch
  • NGK V-line  produkowane we Francji
  • świece zapłonowe produkowane w Chinach.

Węże do instalacji LPG

Podczas montażu instalacji gazowej lpg w samochodzie warto zwrócić uwagę jakie są używane węże gumowe. Zarówno te którymi płynie płyn chłodniczy jaki i na te węże gumowe którymi płynie gaz.W instalacji lpg używa się kilka typów węży gumowych o różnych średnicach i różnym przeznaczeniu. Pamiętaj, że dbanie o instalację gazową to nie tylko regulacja.  Dobry serwis instalacji lpg Warszawa postara się również o sprawdzenie stanu węży gumowych. Zarówno tych od gazu lpg jak i węży wodnych lpg.

Węże do gazu lpg

Nowoczesna instalacja sekwencyjna lpg zbudowana jest tak, że Gaz płynie wężami z reguły wężami o średnicy wewnętrznej 12mm, niektórzy producenci produkują węże gazowe o średnicy 11mm. Bardzo rzadko można się jeszcze spotkać z wężami do lpg o średnicy wewnętrznej 10mm. Tego typu węże gazowe miała instalacja lpg Stefanelli.

W bardzo starych instalacjach I generacji używane były węże gazowe o średnicy 19mm.

Węże do układu chłodzenia

Do grzania reduktora używa się węży gumowych o średnicy najczęściej 16mm. Spotyka się znacznie rzadziej średnice 19mm , 10mm.

Na polskim rynku dostępne są weże gazowe kilku producentów są to zarówno firmy zagraniczne jak i polski producent – firma Fagumit.

 

Na zdjęciu poniżej pokazana jest oferta węży gazowych do instalacji lpg z Fagumit.

węże gazowe fagumit do instalacji lpg

Które węże gazowe wybrać ?

Wszystko zależy w tym wypadku od tego ile chcesz wydać. Technicznie najlepsze są węże gumowe marki Parker są także najdroższe.  Produkty firm takich jak Fagumit albo Ibras są tańsze od Parkera. Z praktyki wynika że szybciej tracą swoją elastyczność w trakcie wieloletniej eksploatacji.  Opcja ekonomiczna to produkty firmy Semperit.

Należy pamiętać, że każdy wąż gazowy musi mieć tzw. numer homologacji, który potwierdza że produkt jest dopuszczony do używania go w samochodowych instalacjach gazowych lpg.

Stosowanie węży gumowych bez homologacji jest niedopuszczalne a przede wszystkim niebezpieczne dla zdrowia i życia.

Najczęściej montowane w naszym kraju węże gazowe to produkty firm (według popularności)  :

  • Semperit
  • Fagumit
  • Parker
  • Ibras

Czym różnią się węże różnych producentów skoro zdawałoby się że wąż gumowy to prosta rzecz? Przede wszystkim różnią się ceną :).

Ranking węży do lpg pod względem ceny wygląda następująco ( od najdroższych) :

  1. Parker
  2. Fagumit, Ibras
  3. Semperit

Na cenę ma wpływ marka producenta. Ale ważniejsze jest to że różni producenci węży gazowych lpg oferują produkty różnej jakości. Można o tym przekonać się przeważnie po kilkuletnim użytkowaniu instalacji lpg.  Nagle okazuje się że pojawia się wyciek  płynu chłodniczego albo ulatnia się gaz z instalacji.

Z wężami gazowymi jest ten problem, że z czasem sztywnieją, kruszą się a nawet stają się tak twarde, że potrafią się dosłownie połamać.

Nie ma reguły ani okresu czasu po którym takie rzeczy się dzieją. Jest to zawsze indywidualny przypadek do rozpatrzenia. Największy wpływ na utratę właściwości elastycznych przez waż gazowy ma temperatur panująca w komorze silnika.

Ogromne znaczenie ma oczywiście proces produkcji węży , skład mieszanki gumowej, rodzaj oplotu i jego ilość w wężu gumowym.

Zawór tankowania lpg

Zawór tankowana lpg

 

zawór tankowania lpg Tomasetto

Najczęściej spotykany w Polsce zawór tankowania gazu lpg. Tak zwany zawór tankowania gazu typu włoskiego. Oprócz Włoch i Polski używany jest w wielu innych krajach europejskich.

Trzeba zaznaczyć, że w Europie używa się zawory tankowania gazu o różnej budowie i różnych rozmiarach. Jadąc za granicę warto zawczasu dowiedzieć się jaki typ zaworu tankowania lpg jest w danym kraju.  Na szczęście dostępne są przejściówki miedzy poszczególnymi rodzajami zaworów tankowania.  Wystarczy więc zaopatrzyć się przed wyjazdem za granicę w odpowiednią przejściówkę i mamy kłopot z głowy.

Warto wiedzieć że w Niemczech używany jest inny model zaworu tankowania niż w Polsce i jadąc za zachodnią granicę koniecznie musimy kupić prze wyjazdem odpowiedni adapter do tankowania gazu lpg.

Dobry warsztat gazowy robiący montaż instalacji lpg Waszawa daje przejściówkę do tankowania gratis. Czasami takie adaptery(przejściówki) dostępne są na stacjach tankowania gazu, jednak nie jest to reguła. Zależy to wyłącznie od dobrej woli właściciela stacji gazowej czy posiada i udostępni odpowiedni adapter żebyśmy mogli zatankować gaz.

 

Budowa zaworu tankowania gazu

 

zawór tankoweania lpg budowa

Zawór tankowania to bardzo proste w budowie urządzenie.  Na zdjęciu powyżej widać z czego się składa.

  • plastikowy korek ( na zdjęciu czarny)  zabezpiecza przed brudem.
  • sprężyna w której jest umieszczona kulka
  • kulka dociskowa
  • śruba dociskowa
  • korpus do wkręcania rurki podającej gaz do zbiornika
  • korpus do zapięcia  pistoletu z dystrybutora

 

Właściwie trudno mówić o tym żeby były jakieś usterki zaworu tankowania. Jego budowa jest tak prosta, że trudno znaleźć w nim coś co może się popsuć.  Może co najwyżej być wyciek gazu jeżeli źle lub zbyt słabo dokręci się rurkę z gazem. Standardowo zawór tankowania jest przystosowany do zamocowania rurki miedzianej lub FARO o średnicy 8mm.

Rurkę doprowadzająca gaz do zbiornika dokręca się za pomocą specjalnej nakrętki mosiężnej nazywanej dociskiem. Dodatkowo potrzebna jest tzw. baryłka, która ma za zadanie uszczelnić połączenie aby gaz nie uciekał.

O ile w przypadku kiedy używamy rurkę miedziana czy rurkę FARO to docisk wygląda tak samo. Natomiast baryłki są zupełnie inne.  W systemie FARO baryłka ma kształt sprężynującego stożka.

Wielozawór lpg

wielozawory lpg porównanie

Na zdjęciu widać porównanie wyglądu najczęściej spotykanych rodzajów wielozaworów lpg.

Na świecie jest kilku różnych producentów wielozaworów lpg. Najwięksi producenci to firmy : BRC i Tomasetto.  W Polsce w 90% przypadków spotyka się wielozawory gazowe firmy Tomasetto. Powód jest bardzo prosty, są dużo tańsze od produktów firmy BRC. Wybór właściwego typu wielozaworu najlepiej zlecić fachowcowi. Niech zrobi to gazownik. Profesjonalny warsztat lpg kiedy robi montaż lpg Warszawa potrafi właściwe dobrać typ i rozmiar wielozaworu do rozmiaru zbiornika lpg.

Jeżeli chodzi o serwis lpg warszawa to zawsze da się znaleźć dobry warsztat  do naprawy gazu. Gorzej jest w małych miejscowościach. Jeżeli źle zrobisz montaż wielozaworu to w efekcie może być wyciek gazu albo będzie problem z tankowaniem gazu.

Wielozawór lpg jest to element niezbędny w każdej instalacji gazowej w samochodzie, niezależnie jakiej generacji jest instalacja gazowa.  Czy to jest najprostsza instalacja mikserowa I generacji czy instalacja lpg sekwencyjna IV generacji zawsze musi zawierać wielozawór lpg.

Wielozawóry dzieli się zależnie od tego do jaiego zbiornika gazowego są przeznaczone.

Rozróżniamy wielozawóry do zbiorników :

  • cylindrycznych
  • toroidalnych wewnętrznych
  • toroidalnych zewnętrznych.

 

wielozawór lpg do zbiornika cylindrycznego

Wielozawór lpg do zbiornika cylindrycznego. W prawym dolnym rogu widać okrągłą pokrętkę do ręcznego odcięcia wypływu gazu ze zbiornika lpg. Używa się jej z reguły w sytuacjach awaryjnych ponieważ podczas normalnego użytkowania wieloazworu odcięcie wypływu gazu zapewnia elektrozawór z cewką zasilaną napieciem +12V przez sterownik lpg.

wielozawór lpg do zbiornika toroidalnego

Wielozawór lpg wykorzystywany w zbiornikach toroidalnych. Duża metalowa rura wygięta w łuk służy do tankowania gazu do zbiornika lpg. Cienka niebieska plastikowa rurka służy do wyjścia gazu ze zbiornika. Na końcu rurki widać biały plastikowy filtr do wyłapywania najgrubszych zanieczyszczeń.  Czarny pływak na drucianym ramieniu służy do określania ilości gazu w zbiorniku.

 

Niezależnie od tego do jakiego zbiornika jest przeznaczony wielozawór lpg podstawową sprawą jest dobranie wielozawóru od odpowiednim rozmiarze.  Rozmiar wielozawóru określa w praktyce wysokość zbiornika lpg. Jeżeli weźmiemy wielozawór o zbyt małej wysokości pływaka to będzie problem z właściwym tankowaniem gazu i właściwym określaniem poziomu gazu w zbiornika lpg.

Jeżeli weźmiemy wielozawór o zbyt dużej wysokości pływaka to zwycajnie nie zmieści się on do zbiornika.

Kolejny ważny parametr podczas doboru wielozawóru lpg to kąt pod jakim powinien być zamontowany na zbiorniku lpg. Z reguły występuje kilka standardowych kątów montażu. Najczęściej spotyka się kąt montażu 30 stopni.  Oprócz tego występuje kąt montażu 0 stopni. Spotykany jest najczęściej przy wielozaworach montowanych na zbiornikach toroidalnych zewnętrznych.

Jeżeli wielozawór jest uszkodzony to najczęściej objawia się to tym, że gaz nie wychodzi ze zbiornika. Najczęściej nie ma możliwości naprawy usterki i konieczna jest wymiana wielozaworu lpg na nowy. Czasami można spróbować prostej ale niekiedy skutecznej metody reanimacji niedziałającego wielozaworu.

Trzeba wziąć kawałek deski oraz duży młotek. Przystawiasz deskę do kantu wielozaworu tak żeby nic nie uszkodzić i kilka krotnie przez deskę uderzasz bardzo mocno w wielozawór. Ta brutalna metoda czasami przynosi rezultaty i wielozawór lpg może się „naprawić”.  Opisany sposób czasami sprawdza się a czasami nie. Zawsze warto jednak zawsze spróbować.

Filtry gazowe do instalacji lpg

Samochodowa instalacja gazowa do prawidłowego działania potrzebuje 2 filtrów lpg.  Jeden to filtr fazy ciekłej, drugi to filtr fazy lotnej.

 

filtry gazowe lpg faza ciekła i lotna

 

W instalacji LPG pierwszym w kolejności jest filtr fazy ciekłej. Umiejscowiony jest miedzy reduktorem gazowym a rurką dostarczającą gaz ze zbiornika lpg. Ma za zadanie wstępne oczyszczenie gazu z największych zanieczyszczeń. Zarówno tych zawartych w samym gazie jak i tych pochodzących od zbiornika gazowego i rurek którymi płynie gaz. Pamiętaj, że instalacje gazowe Warszawa wymagają regularnych przeglądów. Oraz regularnej wymiany filtrów lpg fazy ciekłej i filtra lpg fazy lotnej.

Na zdjęciu powyżej filtry fazy lotnej to te małe filterki na dole zdjęcia.  Filtry gazowe fazy ciekłej mogą mieć różne kształty i średnice. Prawie zawsze wykonane są ze specjalnej bibuły. Obecnie na rynku można spotkać przynajmniej 10 rodzajów filtrów fazy lotnej.

najbardziej popularne filtry fazy ciekłej lpg to :

  • Lovato
  • Valtek
  • OMB
  • BRC
  • Landi
  • Tomasetto

Filtr gazowy fazy ciekłej należy regularnie wymieniać co każde 10 000km.

 

Filtry gazowe fazy lotnej są zdecydowanie większe od filtrów fazy ciekłej.  Z reguły są produkowane w postaci dużego cylindra z aluminium lub plastiku. Filtry te mogą mieć 1 lub dwa wejścia i 1 lub 2 wyjścia.  średnica króćców wejściowych z reguły wynosi 12mm ale często też stosuje się króćce o średnicy 16mm.

Stosuje się różne materiały filtrujące w tych filtrach. najczęściej jest to odpowiedniej jakości fibuła filtracyjna.  Często spotyka się również jak materiał filtracyjny bulpren, poliester, włókno szklane. Osobną grupę stanowią ta zwane filtry odstojnikowe.

Filtr fazy lotnej wyłapuje zanieczyszczenia o wielkości kilku mikrometrów. (mikrometr to 0,000 001 metra).

Filtr lpg  fazy lotnej montuje się na wężu gazowym pomiędzy wyjściem z reduktora lpg a czujnikiem ciśnienia gazu ( tzw. mapsensorem).

Podobnie jak filtry gazowe fazy ciekłej filtry fazy lotnej lpg nalezy wymieniać co 10 000km.

Nie ma znaczenia jakiej firmy czy z jaką naklejką filtr montujemy. Ważne jest jaki ma wkład filtrujący. Najlepsze właściwości filtrujące ma poliester i włókno szklane. Najgorzej wypada filtr fazy lotnej z wkładem papierowym.

Większość filtrów jest przeznaczona do jednorazowego wykorzystania. Są jednak typy filtrów w których można wymieniać wkłady filtrujące. Sprawdza się to szczególnie w przypadku filtrów odstojnikowych.  Natomiast moim zdaniem w przypadku filtrów o kształcie cylindra jest to zbyt kłopotliwe i nieopłacalne finansowo.

Legalizacja butli LPG

zbiorniki walcowy lpg i zbiornik toroidalny lpg

Jeżeli minęło 10 lat od montażu instalacji gazowej w w samochodzie to trzeba wtedy dokonać legalizacji zbiornika lpg. Ewentualnie wymienić zbiornik gazowy na nowy.

Cena legalizacji butli lpg wcale nie jest mała. Wynosi w przybliżeniu +/- 80% ceny nowego zbiornika. Jedyny plus jest taki że oszczędzamy na kosztach związanych z wymiana samego zbiornika. W Warszawie na przykład jest tylko kilka punktów gdzie taka legalizację można zrobić. Warsztat gazowy który serwisuje instalacje lpg Warszawa powinien skierować ciebie do punktu gdzie taką legalizację zrobisz.

W przypadku wymiany zbiornika lpg na nowy trzeba zapłacić za kupno nowego zbiornika gazowego, przeciętnie 350-500zł. Do tego koszt samej wymiany zwykle 150-250zł. zaletą tego rozwiązania jest to że mamy zbiornik całkowicie nowy, dostajemy gwarancję producenta na zbiornik.

W przypadku ponownej legalizacji starego zbiornika gwarancji nikt nie da. Co prawda masz papier, że zbiornik spełnia normy ale czy będzie je spełnia za pól roku? Na to nikt gwarancji nie da.

Ważna informacja jest jeszcze taka, że legalizację zbiornika można robić tylko jeden raz. Czyli zbiornik lpg może być maksymalnie używany przez 20 lat od daty produkcji.  Potem nadaje się tylko na złom.

Moim prywatnym zdaniem to którą opcje wybrać zależy w głównej mierze od możliwości finansowych i tego jak długo bezpiecznie i bezawaryjnie chcesz użytkować samochód z instalacją gazową.

Jeżeli chcesz jeździć samochodem długie lata warto raz na 10 lat wykosztować się i założyć całkiem nowy zbiornik gazowy lpg. Zapłacić za montaż i mieć spokój i pewność na 10 lat, że nic się nie stanie złego.

Z reguły przy wymianie zbiornika warto zadbać żeby były założone nowe śrubunki gazowe. Nowe baryłki i dociski gazowe na rurki miedziane lub Faro zależnie jakie przewody gazowe są zamontowane.

Pamiętaj, żeby sprawdzić stan wielozaworu. W Polsce z reguły używany jest wielozawór Tomasetto. Niestety jakość tych wielozaworów gazowych lpg jest słaba. Czasami ulegają uszkodzeniu. Warto pamiętać o ich sprawdzeniu. Jeżeli wielozawór źle działa, nie odbija przy tankowaniu to najczęściej trzeba go wymienić na nowy. Czasami wystarczy przez kawałek drewna kilka razy bardzo mocno uderzyć w wielozawór młotkiem. Potrafi się wtedy odblokować ale jest to metoda która czasami przynosi skutek czasami nie.